Regolamenti dwar is-sikurezza tal-elettriku

Segwi r-regoli…

Skont il-Liġijiet ta’ Malta, kull proprjetà mqabbda mal-grilja elettrika nazzjonali (installazzjonijiet single-phase u three-phase) għandha tkun mgħammra b’salvavita prinċipali ta’ pole doppju adattat, apparat protettiv għal vultaġġ żejjed u apparat ta’ kurrent residwu. Kull installazzjoni elettrika għandu jkollha wkoll sistema ta’ ertjar affidabbli. Dawn ir-regolamenti jispeċifikaw li s-sidien tal-proprjetà għandu jkollhom is-sistema tal-elettriku tagħhom spezzjonata perjodikament minn elettriċista awtorizzat jew minn inġinier elettriku.

Għal aktar informazzjoni, aqra r-Regolamenti ta’ Installazzjoni Elettrika (S.L.545.24))

Kunsiderazzjonijiet ta’ sikurezza bażiċi

L-installazzjoni tal-elettriku tiegħek teħtieġ ittestjar u manutenzjoni regolari.

Hawnhekk hawn lista ta’ kontroll ta’ malajr biex tibda:

Fejn huma s-sistemi ta’ swiċċjar u ta’ protezzjoni tiegħek?
Fejn hi l-bord tad-distribuzzjoni tas-sistema tiegħek (unità għall-konsum)? Dan il-bord jinkludi s-salvaviti li jikkontrollaw il-forniment tal-elettriku għal partijiet differenti tal-proprjetà tiegħek. Kun żgur li qatt mhu mgħotti b’oġġetti oħra. Kull salvavita għandha tkun ittikkettjata b’mod ċar mill-elettriċista tiegħek. Iffamiljarizza ruħek mat-tagħmir ta’ protezzjoni fil-bord tad-distribuzzjoni tiegħek. L-aktar waħda importanti hija s-salvavita prinċipali ta’ pole doppju (DP-MCB), li jista’ jixgħel jew jitfi l-elettriku għall-proprjetà kollha.

 It-tagħmir għal kurrent residwu (RCD) tiegħek qed jaħdem?
Is-sistema elettrika ta’ kull proprjetà għandu jkollha tagħmir għal kurrent residwu (RCD) jaħdem, li jipproteġik kontra xokk elettriku jekk aċċidentalment tmiss wajers tad-dawl bl-elettriku għaddej minnhom jew jekk ikollok apparat elettriku difettuż. Għandu jkun jinsab fil-bord tad-distribuzzjoni tiegħek ħdejn is-salvavita prinċipali. Kun żgur li għandek din il-protezzjoni fil-proprjetà tiegħek. Għandek tagħfas il-buttuna tat-test tagħha darba fix-xahar biex tikkonferma li mhix mwaħħla. L-elettriċista tiegħek għandu jittestjaha perjodikament biex jiżgura li taħdem għas-sensittività meħtieġa.

Għandek protezzjoni kontra vultaġġ żejjed u tlugħ f’daqqa tal-kurrent?

L-apparati protettivi kontra vultaġġ żejjed huma obbligatorji biex jipproteġu l-proprjetà tiegħek mill-varjazzjonijiet fil-vultaġġ. Apparat ta’ protezzjoni kontra tlugħ f’daqqa tal-kurrent huwa wkoll rakkomandat biex tipproteġi s-sistema tiegħek minn żidiet f’daqqa ta’ vultaġġ.  Jistgħu jinqalgħu każijiet ta’ vultaġġ żejjed u tlugħ f’daqqa tal-kurrent meta n-netwerks li jqassmu l-elettriku għall-proprjetà tiegħek huma affettwati minn inċidenti tat-traffiku, sajjetti, irwiefen qawwija, xogħlijiet fit-toroq, inċidenti fis-sit tal-kostruzzjoni, difetti tekniċi jew diffikultajiet oħra. Dawn id-disturbi mhux mistennija jistgħu jagħmlu ħsara lill-installazzjoni elettrika tal-proprjetà tiegħek u lill-apparati elettriċi konnessi magħha. Għandu jiġi installat apparat protettiv kontra vultaġġ żejjed fil-bord tad-distribuzzjoni prinċipali fil-proprjetajiet kollha, ikunu kemm ikunu żgħar. L-apparati għall-protezzjoni kontra tlugħ f’daqqa tal-kurrent jistgħu wkoll jiġu installati fil-bord tad-distribuzzjoni tiegħek. Tista’ wkoll tixtri protetturi kontra tlugħ f’daqqa tal-kurrent żgħar u tinstallahom għal apparati elettriċi speċifiċi biss.

L-installazzjoni tiegħek hija ertjata sewwa?
Kull ċirkwit tal-elettriku u apparat elettriku (sakemm mhux tat-tip iżolat kollu tal-Klassi II) fil-proprjetà tiegħek jeħtieġ li jkollu arranġament adegwat tal-ertjar. Is-sistema tal-ertjar tiżgura li kwalunkwe kurrent perikoluż ikkawżat minn difett fis-sistema elettrika jew fl-apparat tal-elettriku tiegħek jimxi b’mod sikur lejn l-art waqt li jattiva l-RCD biex jiġu evitati r-riskji ta’ xokk elettriku, nar jew ħsarat oħra. Arranġament tal-ertjar li juża pajpijiet tal-metall tal-ilma tal-mejn mhuwiex adegwat u mhuwiex aċċettabbli. Ikollok bżonn li tibdlu ma’ sistema ta’ elettrodi tal-ert. Staqsi lill-elettriċista tiegħek biex jittestja r-reżistenza tas-sistema tal-ertjar tal-elettrodu tiegħek u aċċerta ruħek li tkun għadha effettiva. Fil-klima tagħna, jista’ jkollok bżonn ixxarrab perjodikament l-elettrodu tal-ert bl-ilma biex tiżgura li jibqa’ effettiv.

Il-plakek u s-sokits tiegħek għandhom xi ħsara?
Agħti ħarsa mill-qrib lejn is-sokits u s-swiċċijiet kollha mal-ħitan tiegħek. Iċċekkja wkoll il-kejbils u l-plakek tal-apparati elettriċi tiegħek. Xi wħud minnhom għandhom marki ta’ ħruq, xquq, brim qawwi jew ħsara oħra li tidher? Jekk tinnota xi ħsara, ieqaf milli tużahom u staqsi lill-elettriċista tiegħek biex isewwihom jew jibdilhom malajr kemm jista’ jkun.

Għandek ħafna multiplaggs u estensjonijiet?
Tqabbadx adapters b’ħafna plakek fuq adapters oħrajn jew kejbils ta’ estensjoni. Jekk għandek bżonn sokits addizzjonali għal perjodu twil ta’ żmien, qis li żżid uħud permanenti ġodda mal-installazzjoni eżistenti tiegħek. It-tagħbija żejda tas-sokits eżistenti b’adapters b’ħafna plakek u kejbils ta’ estensjoni żżid ir-riskju ta’ sħana żejda, li tista’ tqabbad in-nar. Ibdel il-kejbils ta’ estensjoni bil-ħsara immedjatament.

Ittestjar perjodiku
Staqsi lill-elettriċista tiegħek biex jispezzjona u jittestja l-installazzjoni tiegħek. L-elettriċista tiegħek għandu jipprovdi ċertifikat tat-test wara kull spezzjoni u ttestjar. Hu rakkomandat li din il-proċedura titwettaq regolarment. L-elettriċista tiegħek jista’ jindika kemm is-sistema tiegħek trid tiġi ttestjata ta’ spiss, skont l-installazzjoni partikolari.

Elettriċista awtorizzat
Kun żgur li tqabbad elettriċisti jew inġiniera elettriċi li huma debitament awtorizzati biex iwettqu xogħol elettriku fuq l-istallazzjoni tiegħek.

Sikurezza tal-elettriku fil-kamra tal-banju

L-ilma u l-elettriku jistgħu jkunu taħlita fatali. Ħu nota ta’ dawn il-pariri biex tiżgura li l-kamra tal-banju tiegħek hija sigura għall-utenti kollha tagħha:

• Ħlief għall-unità ta’ provvista ta’ magni tat-tqaxxir tal-leħja, m’għandux ikollok swiċċijiet jew sokits tad-dawl konvenzjonali mmuntati mal-ħajt fil-kamra tal-banju tiegħek. L-unità tat-tqaxxir tal-leħja għandha tkun f’distanza sikura mis-sorsi tal-ilma, inkluż id-doċċa jew il-banju.

• Jekk ma jistax ikollok is-swiċċ tad-dawl tal-kamra tal-banju tiegħek barra l-bieb tal-kamra innifisha, ikkunsidra swiċċ attivat bil-ġbid ta’ spaga magħmul apposta għal ambjenti umdi.

• Tużax apparat elettriku, bħal nixxiefa tax-xagħar, ħiters jew ċarġers tat-telefown ċellulari fil-kamra tal-banju, speċjalment jekk ikunu qrib sors tal-ilma, bħalma hu friskatur tal-ħasil tal-idejn, doċċa jew banju.

• Ħiters tal-kmamar tal-banju m’għandhomx jiġu fornuti permezz ta’ sokit jew kejbil ta’ estensjoni. Jekk għandek bżonn ta’ ħiter tal-elettriku biex issaħħan il-kamra, għandha tkun immanifatturata b’mod apposta għall-kmamar tal-banju u mwaħħla b’mod permanenti mal-ħajt jew is-saqaf ‘il bogħod minn kull min juża l-kamra. Ħiters tal-kmamar tal-banju għandhom jiġu fornuti b’elettriku permezz ta’ konnessjoni permanenti ikkontrollata minn swiċċ double-pole adegwatament ikklassifikat li jkun jinsab barra l-kamra.

• Id-dawl kollu fil-kamra tal-banju tiegħek għandu jkun immanifatturat apposta biex jaħdem b’mod sigur f’ambjent umdu. It-tagħmir tad-dawl normali ddisinjat għal kmamar oħra jista’ ma jkunx sigur għall-użu fil-kamra tal-banju. Tpoġġix tagħmir tad-dawl qrib sorsi tal-ilma, fejn jistgħu jintmessu faċilment bl-idejn imxarrbin jew milħuqa bit-titjir.

• Fittex għajnuna minn elettriċista awtorizzat jekk ikollok bżonn tissostitwixxi mera tal-kamra tal-banju li tinkludi komponenti elettriċi, bħal unitajiet ta’ tqaxxir tal-leħja jew dwal.

• Il-linji tax-xugamani elettriċi għandhom jiġu spezzjonati regolarment għal sinjali ta’ ħsara. Jekk ikollok xi dubju, staqsi lill-elettriċista awtorizzat tiegħek biex jispezzjonahom u jittestjahom. Tħallix xugamani jew tessuti oħrajn fuq linji tax-xugamani meta ma tkunx fil-kamra.

Sikurezza tal-elettriku fil-kamra tas-sodda

Ikkunsidra dawn is-suġġerimenti biex tevita perikli elettriċi fil-kmamar tas-sodda tiegħek:

• Iċċekkja l-wajers u l-plakek tat-tagħmir elettriku fuq il-komodini, inklużi lampi, ċarġers u arloġġi tal-allarm elettriċi. Jekk tinnota xi ħsara, bħal marki ta’ ħruq jew konnessjonijiet laxki, sewwihom jew ibdilhom immedjatament. Int verament tuża dawn l-apparati fuq bażi regolari? Jekk le, ikkunsidra li tneħħihom biex tnaqqas ir-riskji fil-kamra tas-sodda tiegħek.

• Il-wattage tal-bozoz fis-saqaf u d-dwal tal-ħajt tiegħek, u l-lampi tal-mejda tiegħek m’għandhomx jaqbżu l-wattage massimu tal-apparat. Li taqbeż dan il-limitu jista’ jikkawża tisħin żejjed, kawża komuni ta’ inċidenti tan-nar fid-dar.

• Itfi u aqla’ ċ-ċarġers tat-telefon ċellulari tiegħek u ta’ mezzi standby oħrajn meta ma jkunux qed jintużaw.

• Oqgħod attent/a b’mod partikolari għall-kutri tal-elettriku. Ixtri waħda ta’ kwalità tajba li hija ċċertifikata kif xieraq. Aqra u segwi l-fuljett ta’ struzzjonijiet tagħha bir-reqqa qabel ma tużaha għall-ewwel darba. Huwa rrakkomandat li titfi u taqla’ l-plakka tal-kutra tal-elettriku qabel ma tidħol fis-sodda.

• Ivverifika regolarment kutri tal-elettriku għal drapp imżarrat, marki ta’ ħruq, elementi esposti, tbajja’ jew irqajja’ niedja, wajers jew swiċċijiet bil-ħsara. Jekk ikollok dubju, fittex parir mingħand elettriċista jew tekniku ċertifikat, jew ibdilhom. Jekk is-sodda tixxarrab, neħħi l-kutra tal-elettriku immedjatament u staqsi lil tekniku ċċertifikat biex jittestjaha qabel ma terġa’ tużaha.

• Tqabbadx adapters b’ħafna plakek fuq adapters oħrajn jew kejbils ta’ estensjoni minħabba li dan jista’ jwassal għal tagħbija żejda u jikkawża nirien. Jekk għandek bżonn sokits addizzjonali għal perjodu twil ta’ żmien, ikkunsidra li żżid uħud permanenti ġodda mal-installazzjoni eżistenti tiegħek.

• Tħallix il-wajers ta’ apparati elettriċi jiġru fl-art biex jiġi evitat ir-riskju ta’ tgerbib fuqhom.

Sikurezza tal-elettriku fil-kċina

L-akbar apparati elettriċi li jintużaw ta’ spiss fid-dar huma ġeneralment fiż-żona tal-kċina. Dawn huma xi prekawzjonijiet li tista’ ssegwi:

• Iffamiljarizza ruħek mal-post tal-iswiċċijiet u l-plakek tal-apparati akbar, li jistgħu jkunu moħbija ġewwa jew fuq l-armarji tal-kċina. Kun af eżattament liema plakka trid tintefa jekk il-friġġ, il-microwave, il-magna tal-ħasil tal-platti, il-forn jew l-apparat tal-kċina ma jaħdmux tajjeb.

• Iċċekkja l-plakek u s-sokits għall-marki ta’ ħruq u ċċekkja l-wajers tad-dwal elettriċi għal ħsarat.

• Dejjem nixxef idejk imxarrba qabel ma tuża apparati elettriċi jew titfi/tixgħel sokits u swiċċijiet tad-dawl.

• Jekk għandek forn tal-elettriku, x’aktarx ikun imqabbad mas-sistema tal-elettriku tad-dar tiegħek permezz ta’ provvista diretta mill-bord tad-distribuzzjoni prinċipali. Il-bord tad-distribuzzjoni tiegħek għandu jkun ittikkettjat b’mod ċar biex jindika liema salvavita prinċipali (MCB) għandek bżonn titfi biex twaqqaf il-provvista għall-forn tiegħek f’każ ta’ emerġenza.

• Il-fjusijiet fil-plakek tal-apparat domestiku tal-kċina għandhom jiġu kklassifikati b’mod xieraq, kif speċifikat mill-manifattur tal-prodott. Din il-prekawzjoni tapplika għal apparat iżgħar, bħal blenders, juicers u towsters, ukoll. L-użu tal-fjus xieraq inaqqas ir-riskju ta’ xokk elettriku jew korriment jekk xi ħaġa tmur ħażin waqt li qed tuża l-apparat domestiku.

• Agħti ħarsa mill-qrib lejn is-sokits tal-elettriku bi tliet pinnijiet mal-ħajt ta’ fuq il-bank tal-kċina. Huma viċin wisq tas-sink, ta’ provvisti tal-ilma oħrajn jew tal-ħob tal-forn? Jistgħu jixxarrbu jew issirilhom ħsara faċilment bis-sħana? Jekk għandek xi dubji, fittex parir mingħand l-elettriċista awtorizzat tiegħek.

• Iċċekkja apparat domestiku tal-kċina żgħir li tuża ta’ spiss għal sinjali ta’ deterjorament. Jekk tinnota xquq, wajers bi ħsara jew esposti jew difetti oħrajn, waqqaf l-użu tal-apparat u fittex parir dwar jekk teħtieġx tiswija jew tibdil.

• Partijiet ta’ ċerti apparat domestiku żgħir, bħal blenders, jistgħu jeħtieġu li jiġu mlaħalħa fl-ilma wara l-użu. M’għandekx ixxarrab il-partijiet tat-tagħmir li fihom komponenti elettriċi. Jekk tissuspetta li xarrabt komponent elettriku, tużax l-apparat domestiku. Tnaddafx jew timsaħx l-apparati elettriċi waqt li jkunu għadhom mixgħula jew imdaħħla fis-sokit.

• Qabel ma tuża apparat għall-ewwel darba, aqra l-istruzzjonijiet tiegħu. Il-biċċa l-kbira tal-apparat domestiku jiġi bi gwida għall-utent ta’ malajr, li tinkludi l-prekawzjonijiet u l-istruzzjonijiet ta’ sigurtà l-aktar importanti biex jiżguraw l-użu sikur. Użu ħażin tal-apparat tiegħek jista’ jwassal għal ħsara, dannu jew riskji oħrajn ta’ sikurezza.

• M’għandekx tuża ħażin jew teżerċita l-apparat eċċessivament. Jekk towster tas-sendwiċis timtela żżejjed, tisforzahiex ’l isfel biex tagħlaqha. Qatt ma għandek iddaħħal xi oġġett tal-metall ġewwa t-towster meta tkun għadha mdaħħla fis-sokit. Jekk il-proċessur tal-ikel tiegħek mhux qed iqatta’ l-ħxejjex tiegħek żgħar kemm tixtieqhom, tippruvax iċċaqalqu jew twaħħal utensili viċin ix-xfafar li jduru. Jekk l-apparat tiegħek ma jagħmilx dak li trid, x’aktarx mhux iddisinjat biex jagħmel dan.

• L-użu ħażin ta’ forn microwave jista’ jkun ta’ periklu kbir fil-kċina. Segwi l-manwal tal-istruzzjonijiet bir-reqqa u tqiegħedx oġġetti li mhumiex tajbin għall-użu fil-microwave, inklużi oġġetti tal-metall u ċerti tipi ta’ kontenituri tal-plastik. Jekk tinnota xrar, itfi l-forn immedjatament. Li tgħalli l-ilma fil-microwave mhuwiex rakkomandat. Naddaf kull ikel jew xorb imxerred ġewwa l-microwave minnufih biex tevita sħana żejda u nirien.

• Ħafna apparat domestiku kbir, inklużi fran built-in, fran tal-microwave u refriġeraturi, għandhom ventilaturi li jżommuhom milli jisħnu żżejjed. Tostakolax dawn il-ventijiet. Naddafhom regolarment sabiex ma jkunux imniġġsin bil-ħmieġ u bil-grass.

• Jekk għandek dwal ta’ taħt l-armarju jew tal-kexxun imqabbdin mal-mejn tad-dawl, oqgħod attent/a għal sinjali ta’ ħsara jew xedd. Tużax bozoz ta’ sostituzzjoni jew LED li jaqbżu l-qawwa massima speċifikata mill-manifattur. Oqgħod attent li ma xxarrabx dawn id-dwal waqt li tkun qed tnaddaf jew issajjar.

• Żomm kutra li titfi n-nirien u apparat tat-tifi tan-nar xieraq fil-kċina. Tgħallem meta u kif tużahom.

• Jekk possibbli, installa ditekter tan-nar fil-kċina biex tiskopri duħħan jew nar malajr kemm jista’ jkun.

• Tħallix fran tal-elettriku jew tal-gass jew ħobs mixgħula meta ma jkun hemm ħadd fid-dar.

Pariri oħra ta’ sikurezza

Dawn huma xi pariri oħra dwar is-sikurezza tal-elettriku li tista’ tiġi bżonn madwar id-dar:

• Qatt m’għandek tmiss tagħmir elettriku, inklużi swiċċijiet tad-dawl, meta idejk ikunu mxarrbin. 

• Fejn hu possibbli, tħallix tagħmir elettriku mixgħul u fuq standby meta ma jintużax. 

• Evita li tħalli l-wajers tal-enerġija tal-apparat domestiku jiġru fl-art. Minbarra r-riskju ta’ korriment billi taqa’ fihom, tista’ wkoll tagħmel ħsara lill-wajers jekk tirfishom. 

• Tikkonnettjax adapters b’ħafna plakek fuq adapters oħrajn jew kejbils ta’ estensjoni. Jekk għandek bżonn sokits addizzjonali għal perjodu twil ta’ żmien, ikkunsidra li żżid uħud permanenti ġodda mal-installazzjoni eżistenti tiegħek. It-tagħbija żejda tas-sokits eżistenti b’adapters b’ħafna plakek u kejbils ta’ estensjoni żżid ir-riskju ta’ sħana żejda, li tista’ tqabbad in-nar. Ibdel il-kejbils ta’ estensjoni bil-ħsara immedjatament. 
• Itlob l-għajnuna mit-tekniku tiegħek jekk tinnota xi sinjali ta’ malfunzjoni fil-magna tal-ħasil jew fit-tumble dryer, inklużi vibrazzjonijiet eċċessivi jew ħsejjes mhux tas-soltu waqt li jkunu qed jaħdmu.  
• Tippakkjax magna tal-ħasil b’aktar ħwejjeġ mit-tagħbija massima tagħha. Użu ħażin bħal dan jista’ jagħmel ħsara lill-apparat domestiku. Jekk għandek kwantità kbira ta’ oġġetti biex taħsel, aqsamhom fi gruppi iżgħar. 
• Tħallix ċarġers ta’ telefowns ċellulari jew tagħmir ieħor mixgħul wara l-użu. Li tħalli apparat jew bank ta’ enerġija konness maċ-ċarġer tiegħu wara li jkun kompletament iċċarġjat ukoll mhuwiex irrakkomandat.   
• Meta tixtri apparati elettriċi ġodda, staqsi biex dawn jiġu pprovduti bil-plakka adatta ta’ tliet pins BS 1363 imwaħħla adegwata għall-użu fil-Gżejjer Maltin. Jekk għandek apparat bi plakka b’żewġ pinnijiet, staqsi lill-elettriċista awtorizzat tiegħek biex jibdilhom ma’ plakek bi tliet pinnijiet. Tippruvax iddaħħal plakek b’żewġ pinnijiet f’sokits bi tliet pinnijiet. 
• Evita l-konnessjoni ta’ mezzi ta’ konsum għoli, bħal ħiters elettriċi, permezz ta’ kejbils ta’ estensjoni jew adapters bi plakek multipli biex jitnaqqas ir-riskju ta’ sħana żejda u nar. 
• Tħallix ħiters elettriċi viċin wisq ta’ materjali li jieħdu n-nar, bħal purtieri, injam jew twapet. Itfi ħiters tal-elettriku li jinġarru meta ma tkunx fil-kamra u qabel ma tmur torqod. 
• Il-ħiters qatt ma għandhom ikunu miksijin waqt li jkunu qed jaħdmu. 
• Tużax dwal elettriċi ta’ ġewwa, lampxejds jew dwal ta’ ġewwa tal-Milied, fuq barra. Għal użu fuq barra, agħżel sokits u apparati li jilqgħu adegwatament għat-temp ikklassifikati għall-kundizzjonijiet klimatiċi kollha. 
• Tpoġġix dwal tal-Milied qrib materjal li jieħu n-nar. Evita li tħalli d-dwal tal-Milied u dekorazzjonijiet tal-elettriku oħrajn mixgħula ġewwa meta ma jkun hemm ħadd qrib. 
• Iċċekkja li l-bozoz fit-tagħmir tad-dawl tiegħek ma jaqbżux il-wattage massimu tat-tagħmir. Il-wattage massimu tat-tagħmir normalment ikun stampat qrib il-ħowlder tal-lampa. Fejn ikun possibbli, qabel ma tibdel il-bozoz ta’ dwal fissi fuq il-ħitan jew is-soqfa, itfi s-salvavita ewlenija (MCB) taċ-ċirkwit tad-dawl. Din is-salvavita tinsab fil-bord tad-distribuzzjoni tiegħek. 

• Jekk il-ħowlder ta’ tagħmir tad-dawl ikun maqsum jew difettuż, itfih u itlob lil elettriċista awtorizzat biex jibdlu. Tistenniex sakemm jinkiser kompletament. 

• Jekk tixtri apparat jew tagħmir elettriku fuq l-Internet minn pajjiżi oħra, kun żgur li huma kklassifikati b’mod adegwat biex jitqabbdu mas-sistemi elettriċi residenzjali ta’ 50 Hz ta’ Malta.